Yanacaqdoldurma Məntəqəsindəki Böyük Mübahisə: Yanacaqdoldurma Zamanı Dizel Mühərrikini Söndürmək Olmaz?
Yanacaqdoldurma məntəqəsinə daxil olursunuz və tanış bir mənzərə ilə qarşılaşırsınız: Sürücü mühərriki söndürmür, işçi isə yanacaq vurmaqdan imtina edir. Xüsusilə dizel avtomobillərində yaşanan bu "mühərriki söndürmə" qorxusu illərdir, bir mif kimi dildən-dilə gəzir. Bəs ,əslində, texniki tərəf nə deyir? Sürücü haqlıdır, yoxsa təhlükəsizlik qaydaları?
Sürücülərin "Dizel" Qorxusu: Bu Mif Haradan Yaranıb?
Bir çox köhnə nəsil dizel sürücüləri inanırlar ki, mühərriki söndürsələr, maşın ya bir daha işə düşməyəcək, ya da sistemə hava dolacaq. Bu qorxunun kökündə iki əsas səbəb dayanır:
Hava Dolma Riski: Köhnə dizel mühərriklərində yanacaq sistemi çox həssas idi. Yanacaq tam bitdikdə və ya sistemə hava sızdıqda mühərriki yenidən işə salmaq üçün mexaniki müdaxilə tələb olunurdu. Lakin müasir avtomobillərdə bu problem artıq keçmişdə qalıb.
Turbo Soyuması: Turbodizel mühərriklərlə uzaq yoldan gəldikdə, turbonun soyuması üçün mühərriki 1-2 dəqiqə boşda işlətmək tövsiyə olunur. Sürücülər bunu çox vaxt yanacaqdoldurma prosesi ilə qarışdırırlar.
Elmi Reallıq: Oktan və Setan Fərqi
Məsələyə elmi tərəfindən yanaşsaq, yanacaqlar arasındakı fərqi anlamaq vacibdir. Çox vaxt elə bilirlər ki, hər ikisi eyni göstərici ilə ölçülür, amma belə deyil:
Benzin (Aİ-92, 95): Burada əsas göstərici Oktan ədədidir. Oktan yanacağın sıxılma zamanı vaxtından əvvəl partlamaya qarşı müqavimətini göstərir.
Dizel: Dizelin keyfiyyəti isə Setan ədədi ilə ölçülür. Setan yanacağın nə qədər tez alovlanma qabiliyyətini göstərir. Dizel mühərriki şam (sveça) olmadan, sadəcə yüksək təzyiqlə işləyir.
Yanacaq növündən asılı olmayaraq, yanacağın fiziki olaraq baka daxil olması zamanı mühərrikin işləməsinin texniki bir "xeyri" yoxdur.
Niyə Mütləq Söndürülməlidir?
Yanacaqdoldurma məntəqəsi işçisinin israrı sadəcə şıltaqlıq deyil, birbaşa təhlükəsizlik qaydasıdır. Mühərrik işlək vəziyyətdə yanacaq doldurmağın riskləri bunlardır:
Yanğın Təhlükəsi: Mühərrik işləyərkən elektrik sistemi aktiv olur və egzoz borusu yüksək dərəcədə isti qalır. Yanacaq buxarının hər hansı bir qığılcımla təması partlayışa səbəb ola bilər.
Bort Kompüterinin Yanılması: Müasir avtomobillərin sensorları mühərrik işləyə-işləyə yanacaq səviyyəsinin artmasını xəta kimi qəbul edə bilər. Bu da yanacaq göstəricisinin donmasına və ya yanlış məlumat verməsinə gətirib çıxarır.
Səhv Yanacaq Faktoru: Əgər mühərrik sönülüdürsə və səhvən dizel yerinə benzin vurulursa, sistemi təmizləmək asandır. Amma mühərrik işləyirsə, səhv yanacaq saniyələr içində mühərrikin "qəlbinə" gedir və minlərlə manatlıq zərər vurur.
Növbəti dəfə yanacaqdoldurma məntəqəsinə yaxınlaşanda mühərriki rahatlıqla söndürün. Nə mühərrikiniz yanacaq, nə də sistemə hava dolacaq. Təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək, həm avtomobilinizi, həm də ətrafdakıları qorumağın ən sadə yoludur.
Unutmayın ki, müasir mühərriklər sürücülərin köhnə miflərindən daha ağıllı və dözümlüdür.
Qədirli Aysu
Sürücülərin "Dizel" Qorxusu: Bu Mif Haradan Yaranıb?
Bir çox köhnə nəsil dizel sürücüləri inanırlar ki, mühərriki söndürsələr, maşın ya bir daha işə düşməyəcək, ya da sistemə hava dolacaq. Bu qorxunun kökündə iki əsas səbəb dayanır:
Hava Dolma Riski: Köhnə dizel mühərriklərində yanacaq sistemi çox həssas idi. Yanacaq tam bitdikdə və ya sistemə hava sızdıqda mühərriki yenidən işə salmaq üçün mexaniki müdaxilə tələb olunurdu. Lakin müasir avtomobillərdə bu problem artıq keçmişdə qalıb.
Turbo Soyuması: Turbodizel mühərriklərlə uzaq yoldan gəldikdə, turbonun soyuması üçün mühərriki 1-2 dəqiqə boşda işlətmək tövsiyə olunur. Sürücülər bunu çox vaxt yanacaqdoldurma prosesi ilə qarışdırırlar.
Elmi Reallıq: Oktan və Setan Fərqi
Məsələyə elmi tərəfindən yanaşsaq, yanacaqlar arasındakı fərqi anlamaq vacibdir. Çox vaxt elə bilirlər ki, hər ikisi eyni göstərici ilə ölçülür, amma belə deyil:
Benzin (Aİ-92, 95): Burada əsas göstərici Oktan ədədidir. Oktan yanacağın sıxılma zamanı vaxtından əvvəl partlamaya qarşı müqavimətini göstərir.
Dizel: Dizelin keyfiyyəti isə Setan ədədi ilə ölçülür. Setan yanacağın nə qədər tez alovlanma qabiliyyətini göstərir. Dizel mühərriki şam (sveça) olmadan, sadəcə yüksək təzyiqlə işləyir.
Yanacaq növündən asılı olmayaraq, yanacağın fiziki olaraq baka daxil olması zamanı mühərrikin işləməsinin texniki bir "xeyri" yoxdur.
Niyə Mütləq Söndürülməlidir?
Yanacaqdoldurma məntəqəsi işçisinin israrı sadəcə şıltaqlıq deyil, birbaşa təhlükəsizlik qaydasıdır. Mühərrik işlək vəziyyətdə yanacaq doldurmağın riskləri bunlardır:
Yanğın Təhlükəsi: Mühərrik işləyərkən elektrik sistemi aktiv olur və egzoz borusu yüksək dərəcədə isti qalır. Yanacaq buxarının hər hansı bir qığılcımla təması partlayışa səbəb ola bilər.
Bort Kompüterinin Yanılması: Müasir avtomobillərin sensorları mühərrik işləyə-işləyə yanacaq səviyyəsinin artmasını xəta kimi qəbul edə bilər. Bu da yanacaq göstəricisinin donmasına və ya yanlış məlumat verməsinə gətirib çıxarır.
Səhv Yanacaq Faktoru: Əgər mühərrik sönülüdürsə və səhvən dizel yerinə benzin vurulursa, sistemi təmizləmək asandır. Amma mühərrik işləyirsə, səhv yanacaq saniyələr içində mühərrikin "qəlbinə" gedir və minlərlə manatlıq zərər vurur.
Növbəti dəfə yanacaqdoldurma məntəqəsinə yaxınlaşanda mühərriki rahatlıqla söndürün. Nə mühərrikiniz yanacaq, nə də sistemə hava dolacaq. Təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək, həm avtomobilinizi, həm də ətrafdakıları qorumağın ən sadə yoludur.
Unutmayın ki, müasir mühərriklər sürücülərin köhnə miflərindən daha ağıllı və dözümlüdür.
Qədirli Aysu