Maddənin Nanoölçü "Diktaturası": Niyə Kiçik Daha Güclüdür?
Təsəvvür edin ki, əlinizdəki qızıl külçəsini getdikcə daha kiçik parçalara bölürsünüz. Nəhayət, elə bir nöqtəyə çatırsınız ki, o artıq nə qızılı rəngdədir, nə də əvvəlki kimi davranır. Budur nanodünyanın qapısı! Nanokimya maddənin ölçüsü metrinin milyardda birinə (nanometrə) qədər kiçildikdə fizika və kimya qanunlarının necə "dəli olduğunu" öyrənən bir elmdir.
Niyə Nano? Ölçü Nəyi Dəyişir?
Bir maddəni nanoölçüyə gətirdikdə onun səth sahəsi inanılmaz dərəcədə böyüyür. Bu o deməkdir ki, hissəciyin demək olar ki, hər bir atomu "çöldə" qalır və reaksiya girməyə can atır. Ən maraqlı məqam da budur: nanohissəciklər polimerlərin daxilinə daxil edildikdə, ortaya çıxan yeni materiallar (nanokompozitlər) həm polad qədər möhkəm, həm də kağız qədər yüngül ola bilir.
İnanılmaz Nanofaktlar
Rənglərin Oyunu: Makro dünyada qızıl həmişə sarıdır. Amma nanoölçülü qızıl hissəcikləri ölçüsündən asılı olaraq ya yaqut qırmızısı, ya da tünd bənövşəyi rəngdə olur. Qədim Roma dövründə rəngini dəyişən məşhur Likurq kubokunun sirri də elə şüşənin tərkibindəki gümüş və qızıl nanohissəciklərində imiş.
Özünü Təmizləyən Pəncərələr: Nanokimya sayəsində artıq pəncərə silməyə ehtiyac qalmır. Şüşə üzərinə çəkilən nazik titan-dioksid nano-təbəqəsi günəş işığı ilə reaksiyaya girərək çirki parçalayır, yağış suyu isə onu asanlıqla yuyub aparır.
Xərçənglə Mübarizədə "Ağıllı Bombalar": Nanohissəciklər dərmanları birbaşa xərçəng hüceyrəsinə çatdıran mini-robotlar kimi çıxış edir. Sağlam hüceyrələrə toxunmadan hədəfi vuran bu texnologiya tibbin gələcəyidir.
Nanokimya adi bir elm sahəsi deyil. Karbon nanoborular və ya qrafen kimi kəşflər bizə kosmik liftlər qurmağa və ya saniyələr içində şarj olan batareyalar yaratmağa imkan verir. Yüksəkmolekullu birləşmələr sahəsində nanohissəciklərin polimer matrisləri ilə qarşılıqlı təsiri maddənin beşinci halı kimi maraqlı və kəşf olunmamış bir sahədir.
Nanokimya bizə sübut edir ki, dünyanı dəyişmək üçün mütləq nəhəng olmaq lazım deyil. Bəzən ən böyük güclər ən kiçik hissəciklərdə gizlənir. Bu elm sahəsi maddəyə baxış bucağımızı kökündən dəyişdi və görünən odur ki, gələcəyin yüksək texnologiyalı dünyası elə bu görünməz hissəciklərin çiyinlərində yüksələcək.
Qədirli Aysu
Niyə Nano? Ölçü Nəyi Dəyişir?
Bir maddəni nanoölçüyə gətirdikdə onun səth sahəsi inanılmaz dərəcədə böyüyür. Bu o deməkdir ki, hissəciyin demək olar ki, hər bir atomu "çöldə" qalır və reaksiya girməyə can atır. Ən maraqlı məqam da budur: nanohissəciklər polimerlərin daxilinə daxil edildikdə, ortaya çıxan yeni materiallar (nanokompozitlər) həm polad qədər möhkəm, həm də kağız qədər yüngül ola bilir.
İnanılmaz Nanofaktlar
Rənglərin Oyunu: Makro dünyada qızıl həmişə sarıdır. Amma nanoölçülü qızıl hissəcikləri ölçüsündən asılı olaraq ya yaqut qırmızısı, ya da tünd bənövşəyi rəngdə olur. Qədim Roma dövründə rəngini dəyişən məşhur Likurq kubokunun sirri də elə şüşənin tərkibindəki gümüş və qızıl nanohissəciklərində imiş.
Özünü Təmizləyən Pəncərələr: Nanokimya sayəsində artıq pəncərə silməyə ehtiyac qalmır. Şüşə üzərinə çəkilən nazik titan-dioksid nano-təbəqəsi günəş işığı ilə reaksiyaya girərək çirki parçalayır, yağış suyu isə onu asanlıqla yuyub aparır.
Xərçənglə Mübarizədə "Ağıllı Bombalar": Nanohissəciklər dərmanları birbaşa xərçəng hüceyrəsinə çatdıran mini-robotlar kimi çıxış edir. Sağlam hüceyrələrə toxunmadan hədəfi vuran bu texnologiya tibbin gələcəyidir.
Nanokimya adi bir elm sahəsi deyil. Karbon nanoborular və ya qrafen kimi kəşflər bizə kosmik liftlər qurmağa və ya saniyələr içində şarj olan batareyalar yaratmağa imkan verir. Yüksəkmolekullu birləşmələr sahəsində nanohissəciklərin polimer matrisləri ilə qarşılıqlı təsiri maddənin beşinci halı kimi maraqlı və kəşf olunmamış bir sahədir.
Nanokimya bizə sübut edir ki, dünyanı dəyişmək üçün mütləq nəhəng olmaq lazım deyil. Bəzən ən böyük güclər ən kiçik hissəciklərdə gizlənir. Bu elm sahəsi maddəyə baxış bucağımızı kökündən dəyişdi və görünən odur ki, gələcəyin yüksək texnologiyalı dünyası elə bu görünməz hissəciklərin çiyinlərində yüksələcək.
Qədirli Aysu