BƏYİN OĞURLANMASI

“Bəyin oğurlanması” filmi Azərbaycan kinosunda milli məişət komediyasının ən parlaq nümunələrindən biri kimi diqqəti cəlb edir. Ekran əsəri zahirən sadə bir toy hadisəsini təsvir etsə də, onun arxasında kənd həyatının sosial münasibətləri, insan xarakterlərinin rəngarəngliyi və milli adət-ənənələrin bədii təqdimatı dayanır. Film gülüş elementləri ilə zəngin olsa da, bu gülüş yalnız əyləndirmək məqsədi daşımır; o, eyni zamanda cəmiyyətin müxtəlif davranış modellərini incə satira vasitəsilə göstərir.

Filmin süjeti kənddə keçirilən toy ətrafında inkişaf edir. Toy mərasiminin hazırlanması, qonaqların gəlişi və bu prosesdə yaranan anlaşılmazlıqlar hadisələrin əsas xəttini təşkil edir. Bu situasiyalar bir tərəfdən gülüş doğurur, digər tərəfdən isə kənd mühitində insanların bir-biri ilə münasibətini, kollektiv davranışını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Məsələn, toy hazırlığı zamanı hər kəsin öz fikrini irəli sürməsi, xırda məsələlərin belə mübahisəyə çevrilməsi kənd həyatında kollektiv qərarvermə prosesinin xüsusiyyətlərini əks etdirir. Bu, həm də insanların səmimi, lakin emosional xarakterini göstərən nümunədir.

Filmdəki obrazlar sosial tip kimi təqdim olunur və hər biri müəyyən xüsusiyyəti simvolizə edir. Bəzi obrazlar ənənəpərəst düşüncə tərzini təmsil edir, digərləri isə daha sərbəst və müasir baxışları ifadə edir. Bu ziddiyyət komik situasiyaların yaranmasına səbəb olur. Məsələn, Əsəd yaradıcı düşüncəli, çəkiliş prosesinə rəhbərlik edən obrazdır. O, hadisələrin mərkəzində dayanır və kənd həyatını olduğu kimi göstərməyə çalışır. Bu obraz incəsənət nümayəndəsini simvolizə edir. Onun kəndlilərlə ünsiyyəti zamanı yaranan anlaşılmazlıqlar komik situasiyalara səbəb olur. İsrafil isə daha çox ənənəvi düşüncə tərzini təmsil edən obrazdır. Toy məsələlərində ciddi mövqe tutur və hər şeyin adətə uyğun olmasını istəyir. Bu xüsusiyyət onun digər personajlarla ziddiyyətini gücləndirir və gülməli epizodlar yaradır. Bibixanım qayğıkeş, emosional və bir qədər də dominant qadın obrazıdır. O, ailə və toy məsələlərində fəal iştirak edir. Bu obraz Azərbaycan kənd qadınının həm səmimiliyini, həm də idarəedici rolunu nümayiş etdirir. Miriş komik xüsusiyyətləri ilə seçilən personajdır. Onun davranışları, situasiyalara verdiyi reaksiyalar filmə yumor qatır. Bu obraz sadə kənd adamının səmimi və bəzən də düşünülməmiş hərəkətlərini simvolizə edir. Filmdə çoxsaylı epizodik obrazlar da var. Onlar toy hazırlığında iştirak edir, müxtəlif fikirlər səsləndirir və kollektiv atmosfer yaradır. Bu personajlar kənd həyatının canlılığını və insanların birlik ruhunu göstərir.

Nəticə etibarilə, “Bəyin oğurlanması” filmi sadə süjet xətti üzərində qurulsa da, məzmun baxımından çoxqatlıdır. Obrazların rəngarəngliyi, improvizə edilmiş dialoqlar, milli kolorit və sosial mesajlar filmin bədii dəyərini artırır. Ekran əsəri gülüş vasitəsilə insan münasibətlərini, kənd həyatının xüsusiyyətlərini və ənənələrin əhəmiyyətini göstərir. Bu baxımdan film yalnız əyləncəli komediya kimi deyil, həm də Azərbaycan cəmiyyətinin sosial-mədəni portretini əks etdirən mühüm kino nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Şüşəxanım Vəliyeva - Bakı Dövlət Universiteti 

Gülsüm Qasımova - Sumqayıt Dövlət Universiteti