Cövrünə Sığınılan Sevgi: Müşfiq Poeziyasında Fədakarlığın Zirvəsi
Klassik və müasir poeziyanın ən böyük dilemma mərkəzi həmişə sevginin hüdudlarını müəyyənləşdirmək olmuşdur. İnsan hisslərinin ən ali məqamı isə, şübhəsiz ki, qarşılıq gözləmədən, hətta özgə bir sevdada itən yara belə eyni sadiqliklə bağlı qalmaqdır. Mikayıl Müşfiqin rübabından süzülən bu misralar məhz həmin sarsılmaz, saf və fədakar sevgi paradiqmasının mükəmməl poetik təzahürüdür.
Bilməm, məni nеçin atmış, unutmuş,
Cövrü-cəfasına qurban olduğum.
Yoхsa özgəsinə üzünü tutmuş,
Yеni sеvdasına qurban olduğum?
Mən Dilbəri sordum gəlib-gеdəndən;
Dеdilər, barışmaz, küsmüşdür səndən.
Mən iltifat еtdim, o qaçdı məndən,
Qaçqın ədasına qurban olduğum.
İnadkar Bir Sadiqlik və "Qurban" Fəlsəfəsi
Şairin "Cövrü-cəfasına qurban olduğum" və "Yeni sevdasına qurban olduğum" ifadələri ilk baxışda təslimiyyət kimi görünsə də, əslində, aşiqin daxili qürurunun və mənəvi ucalığının göstəricisidir. Yarın onu atması, unutması və başqasına üz tutması acı bir həqiqət kimi qarşıda dayanır. Lakin aşiq bu acını nifrətə çevirmir. O, yarın təkcə varlığına və qaçqın ədasına deyil, onun hətta özgə bir məkanda tapdığı yeni xoşbəxtliyinə — sevdasına belə qurban olmağı bacarır. Bu, eqodan tamamilə arınmış, insan mənəviyyatının çata biləcəyi ən saf sevgi mərtəbəsidir.
Küskünlük və Səmimiyyətin Dialektikası
Misraların alt qatında gəlib-gedəndən xəbər alınan bir Dilbər obrazı var. "Dedilər, barışmaz, küsmüşdür səndən" sətirləri aradakı o gizli incikliyin, bəlkə də, zamanında edilən hansısa bir səhvin və ya anlaşılmazlığın peşmanlığını pıçıldayır. Aşiqin göstərdiyi iltifata qarşı yarın uzaqlaşması, qaçması isə münasibətlərin qatı reallığıdır. Lakin bu qaçış belə aşiqin gözündə bir gözəllik, heyranlıq elementinə çevrilir. Çünki əsl sevgi qarşı tərəfi bütövlüyü ilə — küskünlüyü, inadı və uzaqlığı ilə qəbul etmək sənətidir.
Həyatın bu sürətli axınında hər şey dəyişir, lakin Müşfiqin bu sətirlərində qorunan o saf inam və mənəvi pərdə heç vaxt köhnəlmir. Zira, həqiqi sevgi sevilənin rəftarına görə formalaşan keçici bir hiss deyil, o, yarın hər bir halında onun səmimiyyətinə sığınmaq, ona dualar etmək iradəsidir. Bu misralar bizə sevməyin həm də böyük bir bağışlamaq və fədakarlıq gücü olduğunu aydın şəkildə xatırladır.
Qədirli Aysu
Bilməm, məni nеçin atmış, unutmuş,
Cövrü-cəfasına qurban olduğum.
Yoхsa özgəsinə üzünü tutmuş,
Yеni sеvdasına qurban olduğum?
Mən Dilbəri sordum gəlib-gеdəndən;
Dеdilər, barışmaz, küsmüşdür səndən.
Mən iltifat еtdim, o qaçdı məndən,
Qaçqın ədasına qurban olduğum.
İnadkar Bir Sadiqlik və "Qurban" Fəlsəfəsi
Şairin "Cövrü-cəfasına qurban olduğum" və "Yeni sevdasına qurban olduğum" ifadələri ilk baxışda təslimiyyət kimi görünsə də, əslində, aşiqin daxili qürurunun və mənəvi ucalığının göstəricisidir. Yarın onu atması, unutması və başqasına üz tutması acı bir həqiqət kimi qarşıda dayanır. Lakin aşiq bu acını nifrətə çevirmir. O, yarın təkcə varlığına və qaçqın ədasına deyil, onun hətta özgə bir məkanda tapdığı yeni xoşbəxtliyinə — sevdasına belə qurban olmağı bacarır. Bu, eqodan tamamilə arınmış, insan mənəviyyatının çata biləcəyi ən saf sevgi mərtəbəsidir.
Küskünlük və Səmimiyyətin Dialektikası
Misraların alt qatında gəlib-gedəndən xəbər alınan bir Dilbər obrazı var. "Dedilər, barışmaz, küsmüşdür səndən" sətirləri aradakı o gizli incikliyin, bəlkə də, zamanında edilən hansısa bir səhvin və ya anlaşılmazlığın peşmanlığını pıçıldayır. Aşiqin göstərdiyi iltifata qarşı yarın uzaqlaşması, qaçması isə münasibətlərin qatı reallığıdır. Lakin bu qaçış belə aşiqin gözündə bir gözəllik, heyranlıq elementinə çevrilir. Çünki əsl sevgi qarşı tərəfi bütövlüyü ilə — küskünlüyü, inadı və uzaqlığı ilə qəbul etmək sənətidir.
Həyatın bu sürətli axınında hər şey dəyişir, lakin Müşfiqin bu sətirlərində qorunan o saf inam və mənəvi pərdə heç vaxt köhnəlmir. Zira, həqiqi sevgi sevilənin rəftarına görə formalaşan keçici bir hiss deyil, o, yarın hər bir halında onun səmimiyyətinə sığınmaq, ona dualar etmək iradəsidir. Bu misralar bizə sevməyin həm də böyük bir bağışlamaq və fədakarlıq gücü olduğunu aydın şəkildə xatırladır.
Qədirli Aysu